İnsanoğlu doğa güçlerinin kontrol altına alına bileceğini ve bu güçleri kendi çıkarı için kullana bileceğini keşfedince, müthiş bir teknolojik devrim başlamış olmalı. Ateşi kontrol edebilmek, rüzgardan fayda sağlamak, insanın pek çok aşılamaz engeli aşmasına ve doğal olarak gelişmesine fayda sağlamıştır. 

Denize kıyısı olan topluluklar, kas gücüyle hareket ettirdikleri tekneleriyle avlanırken, rüzgarı kullanarak teknelerini hareket ettirebileceklerini keşfettiklerinde, daha az insan gücüyle daha fazla iş yapabilmişler, bu durum değişim ve gelişim sağlamıştır.

Zaman içinde, bu keşfedilen teknik geliştirilmiş, daha verimli hale getirilmiştir elbette. Bu da, tekne dizaynı, yelken dizaynı gibi konularda gelişim salamıştır. Olay daha komplike hale geldikçe bir kültür ve gelenek oluşmuş haliyle. Üstelik bu kültür neredeyse sınırları ortadan kaldırmış, zaman içinde evrensel bir denizcilik geleneği ve kültürü haline gelmiş. Bu yüzden de çok kıymetli.

Geleneksel Denizci dövmeleri ve anlamları...

Geleneksel dövmelerin kökleri 16. yüzyıla kadar uzanır (Samoa dilinde "vurmak" anlamına gelen tatau kelimesinden gelir). Yerlilerin vücutlarını onlarla süslediği Pasifik adalarından bir hatıra olarak denizciler tarafından Avrupa'ya getirildiler. Başlangıçta mürekkep yerine barut ve idrar kullanıldı.

En yaygın olarak, dövmeler bir tür seyir defteri işlevi gördü - bir denizcinin denizdeki deneyimini doğrulayan bir tarih ve ziyaret ettikleri yerleri ve elde ettikleri başarıları hatırlatan bir tarih. Cesaretlerini ve hünerlerini göstermek için bazı motifler de kullanılmıştır.

Tam Donanımlı Yelkenli Tekne

Tam donanımlı yelkenli tekne geleneksel denizci dövmeleri arasında oldukça meşhurdur. Tam armalı gemi olarak da bilinir. Bu dövmeyi sadece Cape Horn’u dolaşmayı başaran denizciler yaptırırdı. Denizcilerin kalbinde Cape Horn’un ayrı bir yeri vardır. Horn Burnu’nun denizciler için tam anlamıyla bir sembol olduğu söylenebilir. Dünyanın en zorlu denizlerinden biri olan Cape Horn, deyimi yerindeyse denizcilerin Everest’idir.

Horn Burnu’nu dolaşan denizciler bu başarılarını paylaşmak için tam armalı gemi dövmesi yaptırırlardı. Bu dövmenin yanı sıra sol kulağa da küçük bir mavi yıldız yapılırdı. Söz konusu tehlikeli yolculuğu 5 kez başarıyla tamamlayan denizcinin sağ kulağına da bir yıldız eklenirdi.

Deniz Yıldızı

Denizci dövmeleri arasında öne çıkan bu model kuzey yıldızını temsil eder. Geleneksel olarak açık deniz seyirlerinde eve dönüş yolunu bulmak için sıklıkla tercih edilmiştir. Dövme aynı zamanda denizci yıldızı olarak da bilinir. Nasıl ki teknolojik hiçbir alet kullanmadan yön bulmak için kuzey yıldızı takip edilir, bu dövme de eski dönemlerde bir pusulayı sembolize eder. Denizcilerin eve dönüş yolunun bir temsili olarak bilinir.

Kaplumbağa

Denizciler bu dövme modelini yaptırmak istediklerinde spesifik olarak su kaplumbağasını tercih ederlerdi. Su kaplumbağasının deniz literatüründe Ekvator hattını temsil ettiğini söylemek mümkündür. Yani bir denizci gemi yolculuğunda eğer Ekvator hattını başarıyla geçmişse bunun bir sembolü olarak su kaplumbağası dövmesi yaptırırdı. Bu açıdan su kaplumbağasının tam donanımlı yelkenli tekne dövmesiyle benzerlik taşıdığı söylenebilir.

Nasıl ki bir denizci Cape Horn’u turladığında tam armalı gemi dövmesi yaptırıyorsa su kaplumbağası da Ekvator hattının başarıyla geçildiğini sembolize eder. Su kaplumbağasına ek olarak Neptün adıyla da bilinen Poseidon dövmeleri de denizcinin Ekvatoru geçtiğini belirtirdi.

Hold Fast

Aganta adıyla da bilinen Hold Fast sık sık yaptırılan denizci dövmelerindendir. Söz konusu dövme özellikle güverte tayfalarına yapılırdı. Güverte tayfaları güvenli bir yolculuk için halatları sıkıca kavramak zorundaydı. Bu sorumluluğu unutmamak için de güverte tayfalarının parmaklarına harf harf Hold Fast yazılırdı. Böylece güverte tayfası olan biri eline her baktığında halatı denize düşürmeden sıkıca kavraması gerektiğini kendisine anımsatmış olurdu.

Kırlangıç

Kırlangıç denizcilerin evlerini bulabilsinler diye yaptıkları dövmelerden biridir. 5000 deniz mili kat eden kişilere bir adet kırlangıç dövmesi yapılırdı. Kat edilen mesafe 10.000 deniz miline ulaştığında vücuda ikinci bir kırlangıç dövmesi eklenirdi. İkinci dövme bazen serçe de olabilirdi. İnanışa göre kırlangıç denizcilerin evlerine dönebilmesi için âdeta kılavuzluk yapardı. Aynı zamanda kırlangıçların yolculuk sırasında hayatını kaybeden denizcilerin ruhunu cennete taşıdığına inanılırdı.

Denizciler sürekli göç eden bir kuş türü olduğu için kırlangıcı kendilerine benzetirlerdi. Yani kimi zaman denizci kırlangıç dövmesini kendisini ya da ekibindeki arkadaşlarını temsilen vücuduna yaptırırdı. Yolculuk sırasında ölen arkadaşlarını unutmamak için bazı denizciler kırlangıca saplı hançer dövmesi yaptırırdı. Böylelikle yol arkadaşını kaybeden denizci onun anısını vücudunda yaşatırdı.

Pervane

Pervanenin denizcileri boğulmaktan koruduğuna inanılırdı. Kıyıya sağ salim ulaşmak için denizciler pervane dövmesi yaptırırlardı. Pervanelerin her iki kalça yanağına yaptırılması gerekirdi. Pervanenin gemi yolculuklarının sorunsuz geçmesi için yapılan dövmelerden biri olduğunu söylemek mümkündür. Söz konusu dövme daha çok buharlı gemilerin kazan dairelerinde çalışan denizciler tarafından tercih edilirdi.

Pusula

Pusulanın yön bulmaya yardımcı bir araç olduğunu düşününce dövmesinin yapılma nedenini anlamak mümkündür. Denizci pusulası dövmesi eve dönüş yolunu bulmak için yapılırdı. Pusulanın tıpkı deniz yıldızı gibi kaybolmamak ve eve sağ salim varmak için tercih edilen dövme modellerinden olduğu söylenebilir. Denizciler pusula gülü şeklinde yapılan dövmelere de yoğun rağbet göstermiştir

 Ben Bodrumla on beş-on altı yaşlarımda tanıştım. Babam, Bodrumda iş yapmaya başlamıştı ve ben de ona yardım etmek için yanındaydım. Mustafa abi, asıl namıyla ''Gıvırcık Musto'' ya da ''Gıvırcık usta'' benim Bodrumda ilk tanıdığım adamlardan biriydi. Babamın en yakın dostuydu. Yabancıların, yani Bodruma dışarıdan gelenlerin, bu güzel memlekette tatil haricinde bulunmasına, iş yapmasına pek sıcak yaklaşılmadığı zamanlardı. Mustafa abi ise tam tersi sıcacık, dost, yardımcı, öğretmen bir adamdı. Öğretmen diyorum çünkü Mustafa abi ile denize çıktığınızda, gayıkta öyle hiç bir iş yapmadan oturup mal mal gezemezdiniz. İlla ki size bir iş verir, iskotanın ucundan tutturur, tramola ya da kavança atarken neyin ne olduğunu anlatır, ne yapılması ne yapılmaması gerektiğini uygulamalı gösterirdi. Yani siz farkına varmadan damarınıza deniz enjekte ederdi. 

 Senelerce Bodruma her gelişimde, hangi mevsim olursa olsun uygun havada tabii, illa ki onunla yelkene çıkıp, Ada Boğazını şöyle bir dönüp, sonra sınırları zorlayarak İstanköy'ün limanına bir el ederdik. Benim için Baba yarısıydı. Denizle tanışma sebebimdi. 

Şimdi Babam da, Mustafa abi de bizim bilmediğimiz başka bir alemde ama eminim ki aynı mavi başka bir denizde, her zaman yaptıkları gibi birbirlerine bulaşıp takılarak yelkendeler. 

Rüzgarınız bol olsun Gocamanlar... 

  

MERHABA...

 Merhaba... Rüzgarınız bol, pruvanız her daim neta olsun.

Burası, yani benim yaşadığım yer Bodrum. Artık herkesin bildiği gibi; eski adı Halikarnasos. O sebeple yazının başlığı da '' MERHABA''. Buraları dünyaya ve bize en iyi anlatan, en güzel tanıtan yazarın, Cevat Şakir'in meşhur selamlamasıdır merhaba. Denizi bilenlerin dilinden düşmeyen en sıcak, en güven veren selamlamadır. Bundan sonra burada denizle ilgili yazılarımı paylaşmayı umuyorum. İlgilenen birileri olursa ne güzel... Olmassa her zaman yaptığım gibi kendi kendime yazarım...